Jak zrobić lekcję CLIL, czyli the 4 C’s of CLIL

CLIL jest skuteczną metodą nauki angielskiego, dlatego też często sekcja o takiej nazwie pojawia się w podręcznikach. Czy jeśli w podręczniku masz jedną/dwie strony na rozdział o takim właśnie tytule, to uczysz metodą CLIL? Niestety nie. 

CLIL to cała filozofia nauczania, metoda, którą prowadzi się np. cały kurs, cały przedmiot, albo wszystkie przedmioty w szkole. Z jednej strony obserwuję, że np. uczniowie mają problem z opanowaniem podstawowych słówek a w sekcji CLIL pojawiają się słówka bardzo trudne, powiedziałabym nawet „z kosmosu”  – w porównaniu do tego co mają na lekcji i tego co faktycznie potrafią. Z drugiej strony mam świadomość faktu, że lepiej trochę CLILu niż wcale. Ja jednak chciałabym zaproponować Ci rzucenie swojego nauczania na głęboką wodę i prowadzenia lekcji języka angielskiego właśnie tą metodą. Czy wobec tego miałbyś odrzucić podręcznik? Niekoniecznie. Czy wywiążesz się z podstawy programowej? A czemu by nie? 😉 – jak najbardziej da się to pogodzić. Spróbujmy przeanalizować obszary na których skupia się CLIL i zastanowić się jak musiałyby wyglądać Twoje lekcje aby rozpocząć pozytywne zmiany 🙂 

Text placeholder (2)

Co musi wiedzieć nauczyciel uczący CLILem?

Musi wiedzieć, że na początku nie będzie łatwo, bo możesz czuć się zagubiony, ale potem będzie… lepiej 🙂 Masz w końcu mojego bloga 🙂 Ćwicząc troszeczkę zmienione planowanie zajęć wejdzie Ci po prostu w krew a nie dlatego, że CLIL jest taki trudny i „nie do opanowania” 🙂

Od tego zacznij CLILowanie

Poznaj the 4 C’s of CLIL, czyli najważniejsze obszary na których skupia się CLIL: Content, Culture, Communication i Cognition. To właśnie Twój punkt wyjścia, bo na nich musisz się skoncentrować kiedy myślisz o tym czego i jak będziesz uczył.  Co oznacza każde z C?

Co konkretnie oznacza the 4 C’s of CLIL?

  • Content – Zagadnienie – to znaczy dbanie o postępy w wiedzy z zakresu nauczanego przedmiotu. Jeśli uczysz np. biologii po angielsku, to biologia będzie dla Ciebie najważniejsza, a nie angielski. Musisz przeprowadzać lekcje tak, aby maksymalnie ułatwić uczniom przyswajanie wiedzy biologicznej, przy pomocy języka. Testy będą dotyczyły tylko materiału z zakresu wykładanego przez Ciebie przedmiotu, a nie słówek czy gramatyki (natomiast: podaj definicję – tak! ale przetłumacz – nie)
  • Culture – Kultura – to oznacza rozumienie samych siebie i innych kultur, stawanie się obywatelem świata. W jaki sposób nasze normy kulturowe mogą wpływać na rozumienie świata? Poznajemy inne kultury, ich myślenie, uczymy się empatii i zrozumienia. Pamiętamy o tym, że żadne wartości nie są ważniejsze/lepsze niż inne.
  • Communication – Komunikacja – to znaczy, że wszystkie umiejętności językowe (skills) są połączone. Uczymy się języka poprzez używanie go, a najważniejsza jest dla nas interakcja w języku obcym i płynność, a nie dokładność -w stu procentach poprawna reakcja. Oznacza to, że mówienie jest najważniejsze. Z tego względu nie mniej ważna jest umiejętność słuchania, która obok czytania jest głównym źródłem inputu. Do czytania używamy ciekawych materiałów, bo zwykle chcemy rozpocząć dyskusję. Pisanie natomiast obraca się wokół terminów ważnych z punktu widzenia tematu lekcji, dzięki niemu powtarzamy struktury gramatyczne. 
  • Cognition – Poznawanie – oznacza to, że rozwijamy umiejętności poznawcze i myślenie. Czerpiemy z filozofii, pokazujemy uczniom, że fajnie jest myśleć ( 😉 ) nawet o rzeczach, z których wcześniej nie zdawali sobie sprawy 🙂 Rozwijamy krytyczne myślenie poprzez zwracanie uwagi na to, aby informację sprawdzać w kilku źródłach, pokazując jak poznać wiarygodnie zrobione badanie, poznając zawsze powody myślenia dwóch grup, które mają skrajne opinie itp.

the 4 C’s i taksonomia Blooma

Cognition oznacza też wspinanie się po Taksonomii Blooma, czyli wchodzenie na wyższe etapy myślenia. Nie wystarczy zapamiętać jakiś fakt, ewentualnie go zrozumieć. W CLILu (i w szczególności w IB) chodzi o to, aby tej informacji używać, bo stawiamy na praktyczne umiejętności. Razem z uczniami szukamy połączeń z tym, co już wiemy, wyważamy nasze opinie patrząc krytycznym okiem na różne fakty. Ideałem byłoby, aby uczeń był w stanie wspiąć się samodzielnie jeszcze wyżej i dzięki takiej wspólnej pracy tworzyć coś nowego samodzielnie. 

źródło grafiki: https://cft.vanderbilt.edu/wp-content/uploads/sites/59/Blooms-Taxonomy-650×366.jpg

Czym jest lekcja CLIL?

Gdybym miała uogólnić i opowiedzieć Ci w telegraficznym skrócie, powiedziałabym, że tak:

  • CLIL sprawia, że język i umiejętności językowe przenikają się i wszystkie na raz są ważne. 
  • lekcja składać się może w dużej mierze z słuchania i czytania (nie: rozwiązujemy podręcznik), ale później z pracy w parach/grupach, dyskusji. Można zastosować dodatkowo metodę Flipped Classroom i jako pracę domową zadawać czytanie lub słuchanie, tak aby zajęcia były już całkowitą interakcją.
  • w zależności od tematu, mimochodem używamy na raz praktycznie wszystkich funkcji językowych
  • to jakiego zagadnienia językowego /jakich słówek /gramatyki się uczymy jest podyktowane bezpośrednio przez temat zajęć, natomiast przenika nam się tyle struktur, że taka lekcja zawsze jest bardzo owocna
  • skupiamy się na tym aby uczeń maksymalnie poszerzył wiedzę z danego przedmiotu i słówka terminologiczne. Gramatyka jest ważna, ale stoi na drugim miejscu. Na lekcjach płynność językowa jest, mimo wszystko ważniejsza niż dokładność (ale dokładność, z kolei, jest ważniejsza na testach)
  • lekcje są ciekawsze i zgłębione, bo oparte o wiadomości o kulturze

Dlatego właśnie można powiedzieć, że lekcje CLIL to trochę jak lekcje rozwijania umiejętności językowych. Metoda CLIL jest podejściem nie tylko komunikatywnym i opartym na słownictwie, ale też pomaga uczniowi poznawać język używając technik wykorzystujących czytanie, słuchanie i struktury wspierające mówienie i pisanie.

Jak to teraz poskładać?

clil-teacher

źródło obrazka powyżej: https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQ9DVc0dtwpR0GAn6WjU3i7Ur4YWuIMG8kBJfS1dnokdmiS51dY_w

Jak sprawić, żeby lekcje CLILem były owocne?

Po pierwsze wybierz temat, który uczniów autentycznie interesuje i na nim zaplanuj cały cykl lekcji CLIL (a może i cały kurs?). Ma być przede wszystkim motywująco i ciekawie. Moje dziedziny, to przede wszystkim biznes oraz moje przedmioty maturalne: psychologia, filozofia, sztuki wizualne oraz biologia. Aby Twoje lekcje były owocne musisz znać zainteresowania uczniów. Jeśli ich nie znasz, warto wybierać tematy na topie, albo możliwie interesujące dla danej grupy wiekowej. Ciekawostki zawsze są w cenie.

Po drugie potrzebujesz scaffoldingu. Zastanawiasz się co może powodować problemy i jak oryginalne, trudne, zaawansowane i złożone zadanie rozbić na kilka mniejszych aktywności i zadań. Czasem przy rozbijaniu jednej rzeczy okazuje się, że powstaje z tego cały cykl lekcji – i to jest jak najbardziej w porządku. Pamiętaj aby poprzeczka była na tyle nisko, aby zadania były możliwe do wykonania i na tyle wysoko aby zadanie było motywujące.

Im słabsza grupa tym więcej pomocy musisz im zaoferować, ale nie zdziw się, jeśli Twoim zaawansowanym uczniom będzie brakowało dokładnego słownictwa – CLIL to wyzwanie na każdym poziomie. Wyzwania trzeba polubić i trzeba nauczyć uczniów lubić challenge. Wychodzenie ze strefy komfortu oznacza przecież właśnie możliwość uczenia się. 

Po trzecie: cały czas musisz mieć w głowie the 4C’s, taksonomię Blooma (co uczniowie będą robić na każdym ze szczebli) oraz cel lekcji i cel językowy. 

Co teraz?

Potrzebujesz pomocy? Inspiracji? Spróbuj przeprowadzić lekcję CLIL i sprawdź, czy Ci to leży – mam ich kilka w mojej ZAKŁADCE CLIL. 

Powodzenia w CLILowaniu! 🙂 

Jeśli jesteś nauczycielem, możesz zgłosić się do mnie po konsultacje i tutoring. 

 Znam CLIL nie tylko z teorii, ale przede wszystkim z praktyki: byłam uczona CLILem.